Deniz Özgökbel

Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı (UNESCO); 17 Ekim 2003 tarihinde Paris’te düzenlenen 32. Genel Konferansı’nda, Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’ni kabul etmiştir.

Bu sözleşme ile birlikte; "UNESCO Somut olmayan Kültürel Mirasın Korunması Hükümetler arası Komitesi", 28 Eylül'de Abu Dabi'de yapılan 4. olağan toplantısında, Bakanlık tarafından sunulan "Karagöz Gölge Oyunu" ile ilgili başvuruyu kabul ederek, Geleneksel sanatlarımızdan olan Karagöz’ü,  İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası" temsili listesine almıştır. Böylece, Türkiye'nin kültürel mirası, UNESCO tarafından İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesine kaydedilmiştir. 

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın, 4848 Sayılı Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanununun 13. maddesine göre Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğü icracı birim olarak çalışmalarını sürdürmektedir.

Deniz Özgökbel; 2011 yılından itibaren "Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı" Karagöz ve Kukla Sanatçısıdır.

 

MİLLETLERARASI KUKLA VE GÖLGE OYUNU BİRLİĞİ
(UNIMA - UNION INTERNATIONAL DE LA MARIONETTE)

1929 Yılında Çekoslavakya, Sovyetler Birliği, Romanya, Avusturya, Almanya, Yugoslavya, Fransa ve Bulgaristan gibi ülkelerin temsilcilerinin katıldığı toplantıda UNIMA’nın kuruluş çalışmaları başlatılır. Aynı yıl Paris’te, 1930’da Fransa’da ve 1933 yılında Yugoslavya da toplantılar sürdürülür.

Kukla ve Gölge Oyunu Sanatlarıyla Ulusların birbirlerini tanımalarına hizmet etmek, dostluk ve kardeşliği pekiştirmek, barış içersinde bir arada yaşamlarına katkı sağlamak, kukla ve gölge oyunu sanatıyla ilgilenen sanatçı, araştırmacı, uzman, yazar, bilim adamı ve teknisyenlerin birbirleriyle bilgi alışverişinde bulunmalarını sağlamak amacıyla kurulan UNIMA, gün geçtikçe gelişerek uluslar arası örgütlenmesini genişletmiştir. Bu gün yaklaşık yüz ülkenin üyesi olduğu UNIMA’nın Merkezi, Fransa’nın Charleville Mezieres kentinde bulunmaktadır.

UNIMA TÜRKİYE MİLLİ MERKEZİ

Zengin ve köklü bir kukla ve gölge oyunu geleneğine sahip olan Türkiye’nin, UNIMA içerisinde yer almasının yararı uzun yıllar tartışılmış ama bir türlü olumlu çalışmalar yapılamamıştır. Türkiye’nin UNIMA Mîlli Merkezini kurarak UNIMA’ya üye olmasını ülkemizdeki gölge ve kukla tiyatrosu geleneğini bilen yabancı dostlarımız daha çok istemişlerdir.

Konu; Kültür Bakanlığınca 23-27 Ekim 1982 tarihleri arasında Ankara’da toplanan I. Mîlli Kültür Şurası’nda ele alınarak UNIMA Türkiye Mîlli Merkezinin kurulması çalışmalarına başlanması konusunda tavsiye kararı alınmıştır.

Çeşitli nedenlerden dolayı gerçekleştirilmeyen kuruluş çalışmaları, 1988 yılında Kültür Bakanlığı Mîlli Folklor Araştırma Dairesi Başkanlığının çalışmaları üstlenerek yürütmesiyle sonuca ulaşmış ve UNIMA Türkiye Milli Merkezi 27.09.1990 tarih ve 90-1013 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla 2908 sayılı Dernekler Kanununun 11. ve 12. maddelerine göre kurulmuştur. Türk kukla ve gölge oyunu sanatlarını yurtiçinde ve yurtdışında, diğer milletlerin kukla ve gölge oyunlarını da ülkemiz de tanıtarak, bu sanatların araştırılmasını, geliştirilmesini, korunmasını ve yaşatılmasını sağlamak amacıyla kurulan merkez, kısa sürede kukla ve gölge oyunumuzun yurtiçi ve yurtdışında tanıtımı, sanatçıların haklarının savunulması, sanatın geliştirilmesi, yaygınlaştırılması konularında bir çok çalışmaları gerçekleştirilmiştir. 1997 yılında Bursa Şubesi, 2009 yılında ise İstanbul şubesi kurulur.

UNIMA Genel Merkezi 

http://www.unima.org/

UNIMA Türkiye Resmi Sitesi

http://www.unima.org.tr/

UNIMA Bursa Resmi Sitesi

http://www.unimabursa.org

Karagöz Oyununun Bölümleri

Karagöz oyunları 4 bölümden oluşur

1. Mukaddeme: ayak basma yani başlangıç demektir. Bu bölm Nareke adı verilen zırıltılı bir düdükle perde ortasında bulunan göstermeliğin kaldırılması ile başlar. Semavi adı verilen bir şarkı okuyarak Hacivat perdeye gelir ve "Hay Hak" diyerek şiir biçiminde yazılmış bir gazel okur ve seyirciyi selamlayıp dua eder. Ardından müzikli bir şekilde Karagöz'ü çağırmaya başlar. Buna Teganni denir. Karagöz'ü kızdırıp perdeye getirmesine de Teganni denir.
2. Muhavere bölümünde Karagöz ve Hacivat karşılıklı olarak söyleşirler.
3. Fasıl: Bu bölüm oyunun ana olaylarının geçtiği bölümdür. Bu bölümde karakterler şarkıları ile perdeye gelirler ve Karagöz ile söyleşirler.
4. Bitiş bölümde kutlama yapılır. Bu bölümde oyuna göre çengi, köçek oynatılır, cambaz gösterileri ve eğlenceler olur.